Economische implicaties van een zombillion zijn nu zichtbaar geworden

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in economische kringen, en de implicaties van een dergelijk fenomeen beginnen nu zichtbaar te worden. Het verwijst naar een situatie waarin een aanzienlijk aantal bedrijven, ondanks lage of zelfs negatieve winstmarges, kunstmatig in leven gehouden wordt door goedkope leningen en overheidssteun. Deze bedrijven, vaak aangeduid als ‘zombiebedrijven’, absorberen kapitaal dat anders naar meer productieve en innovatieve ondernemingen zou kunnen stromen, wat de economische groei belemmert. De opkomst van een ‘zombillion’ – een enorme concentratie van deze zombiebedrijven – is een potentieel gevaarlijke ontwikkeling die de stabiliteit van de financiële markten kan bedreigen.

De redenen voor het ontstaan van een zombillion zijn complex en veelzijdig. Lage rentevoeten, een gevolg van het monetair beleid na de financiële crisis van 2008, hebben het voor bedrijven gemakkelijker gemaakt om schulden aan te gaan en te herfinancieren, zelfs als hun fundamentele bedrijfsmodellen niet levensvatbaar zijn. Bovendien hebben overheidssteunprogramma’s, bedoeld om banen te redden en de economie te stimuleren tijdens de COVID-19 pandemie, vaak geleid tot het in leven houden van bedrijven die anders failliet zouden zijn gegaan. Dit heeft een verwrongen beeld van de economische realiteit gecreëerd, waarbij bedrijven die eigenlijk zouden moeten verdwijnen, kunstmatig in leven worden gehouden.

De Impact op Kapitaalallocatie

Een van de meest significante gevolgen van een zombillion is de verkeerde allocatie van kapitaal. Wanneer kapitaal vastzit in bedrijven die niet in staat zijn om concurrerend te opereren of te innoveren, wordt het onttrokken aan bedrijven die wel potentieel hebben om te groeien en nieuwe banen te creëren. Dit leidt tot een lagere totale productiviteitsgroei en belemmert de algemene economische ontwikkeling. Deze misallocatie tast ook de efficiëntie van de markt aan, doordat het signalen verstoort die investeerders nodig hebben om weloverwogen beslissingen te nemen. Bedrijven die erin slagen om te overleven dankzij kunstmatige ondersteuning, kunnen een oneerlijk concurrentievoordeel hebben ten opzichte van gezondere bedrijven die op hun eigen merites moeten concurreren.

De Rol van Banken en Financiële Instellingen

Banken en financiële instellingen spelen een cruciale rol in het voortbestaan van zombiebedrijven. Zolang banken bereid zijn om leningen te verstrekken en herfinancieren, zelfs aan bedrijven met een hoog risico op wanbetaling, blijft het probleem bestaan. De lage rentevoeten maken het aantrekkelijk voor banken om te blijven lenen aan deze bedrijven, ondanks de risico's. Dit komt doordat de kosten van het vasthouden van 'slechte' leningen soms lager zijn dan het oppotten van de verliezen die zouden ontstaan door faillissementen. Het is belangrijk dat toezichthouders de banken aansporen om een strengere beoordeling te maken van de kredietwaardigheid van hun klanten en om proactief maatregelen te nemen om risico's te beperken.

Zoals de tabel illustreert, is het aantal zombiebedrijven en hun totale schulden in de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen, wat een negatieve impact heeft op de productiviteitsgroei. De data benadrukken de urgentie van het aanpakken van dit probleem om de economische gezondheid te herstellen.

De Gevolgen voor Innovatie en Concurrentie

Een zombillion heeft een remmende werking op innovatie en concurrentie. Zombiebedrijven zijn vaak minder geneigd om te investeren in onderzoek en ontwikkeling, omdat ze zich primair richten op het overleven op de korte termijn. Dit belemmert de introductie van nieuwe producten en diensten en vertraagt de technologische vooruitgang. Bovendien creëren ze een verstikkende marktwerking, waardoor het voor nieuwe, innovatieve bedrijven moeilijker wordt om te concurreren en te groeien. De aanwezigheid van zombiebedrijven verdraait de markt, waardoor gezonde bedrijven minder mogelijkheden hebben om hun potentieel te benutten en de economie te stimuleren.

Het Effect op Nieuwe Ondernemingen

Nieuwe ondernemingen, die vaak de motor zijn van innovatie en banencreatie, hebben het bijzonder moeilijk in een omgeving waarin zombiebedrijven floreren. Het is voor hen moeilijker om toegang te krijgen tot kapitaal, omdat investeerders vaak terughoudend zijn om te investeren in risicovolle projecten in een onzekere markt. Bovendien moeten ze concurreren met bedrijven die kunstmatig in leven worden gehouden en oneerlijke concurrentievoordelen genieten. Dit kan leiden tot een afname van het aantal nieuwe ondernemingen en een vertraging van de economische groei. Het is essentieel om een stimulerend klimaat te creëren voor nieuwe ondernemingen, zodat zij de kans krijgen om te bloeien en bij te dragen aan de economie.

• Stimuleren van investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Vereenvoudigen van de procedures voor het starten van een nieuw bedrijf.
• Bieden van financiële steun aan start-ups en scale-ups.
• Het bevorderen van een cultuur van ondernemerschap.

Deze maatregelen kunnen helpen om een meer dynamische en concurrerende economie te creëren, waarin innovatie en groei centraal staan.

De Rol van Overheidsbeleid

Het overheidsbeleid speelt een cruciale rol bij het ontstaan en het in stand houden van een zombillion. Zoals eerder vermeld, kunnen overheidssteunprogramma’s, hoewel bedoeld om de economie te stimuleren, onbedoeld leiden tot het in leven houden van bedrijven die anders failliet zouden zijn gegaan. Het is belangrijk dat overheden een evenwichtige aanpak hanteren, waarbij ze steun bieden aan bedrijven die echt in nood zijn, maar tegelijkertijd een einde maken aan de kunstmatige ondersteuning van bedrijven die geen levensvatbaar bedrijfsmodel hebben. Dit vereist een kritische evaluatie van de effectiviteit van bestaande steunprogramma’s en een aanpassing van het beleid om een meer selectieve en doelgerichte aanpak te volgen.

Het Belang van Structurele Hervormingen

Naast het aanpassen van het beleid op het gebied van overheidssteun, zijn structurele hervormingen essentieel om de onderliggende oorzaken van een zombillion aan te pakken. Dit omvat het verbeteren van de regelgeving op de financiële markten, het versterken van het toezicht op banken en financiële instellingen, en het creëren van een gunstiger klimaat voor investeringen en innovatie. Het is ook belangrijk om de concurrentie te bevorderen en de toegang tot kapitaal te verbeteren, zodat gezonde bedrijven de kans krijgen om te groeien en te gedijen. Dit vereist een breed scala aan maatregelen, waaronder het vereenvoudigen van de bureaucratie, het verlagen van de belastingdruk op bedrijven, en het investeren in onderwijs en onderzoek.

1. Verbeteren van de transparantie op de financiële markten.
2. Versterken van de kapitaalbuffers van banken.
3. Stimuleren van private investeringen in innovatie.
4. Vereenvoudigen van de faillissementsprocedures.

Deze stappen kunnen bijdragen aan een gezondere en veerkrachtigere economie, die beter bestand is tegen toekomstige schokken.

De Internationale Dimensie

Het probleem van een zombillion is niet beperkt tot één land; het is een mondiaal fenomeen. De lage rentevoeten en het ruime geldbeleid die na de financiële crisis van 2008 werden gevoerd, hebben de opkomst van zombiebedrijven in veel landen gestimuleerd. Dit heeft geleid tot een verstoring van de internationale concurrentie en een verhoogd risico op financiële instabiliteit. Internationale samenwerking is essentieel om dit probleem aan te pakken. Landen moeten samenwerken om het beleid op het gebied van overheidssteun te coördineren, de regelgeving op de financiële markten te harmoniseren, en de internationale concurrentie te bevorderen.

Toekomstige Scenario's en Mogelijkheden

De toekomst van een zombillion hangt af van een aantal factoren, waaronder de snelheid waarmee de rentevoeten worden verhoogd, de effectiviteit van het overheidsbeleid, en de mate van internationale samenwerking. Als de rentevoeten blijven stijgen, zullen zombiebedrijven het steeds moeilijker krijgen om hun schulden af te betalen en zullen waarschijnlijk meer faillissementen volgen. Dit kan leiden tot een correctie op de financiële markten en een vertraging van de economische groei. Aan de andere kant, als overheden proactief maatregelen nemen om het probleem aan te pakken, bijvoorbeeld door steunprogramma’s te beëindigen en structurele hervormingen door te voeren, kan de economie zich herstellen en een meer duurzame groei realiseren. Een interessante ontwikkeling is de opkomst van groene technologieën en duurzame bedrijfsmodellen. Investeringen in deze sectoren kunnen leiden tot nieuwe banen en een economische impuls, waardoor de afhankelijkheid van zombiebedrijven wordt verminderd. De verschuiving naar een meer circulaire economie kan ook bijdragen aan een efficiënter gebruik van resources en een vermindering van verspilling.

Het is cruciaal dat beleidsmakers en bedrijven zich bewust zijn van de risico's van een zombillion en dat zij actie ondernemen om deze risico's te beperken. Door te investeren in innovatie, structurele hervormingen door te voeren en internationale samenwerking te bevorderen, kan een gezondere en veerkrachtigere economie worden gecreëerd, die beter bestand is tegen toekomstige schokken en in staat is om duurzame groei te realiseren.